Oddawanie moczu, kału, wymiotowanie i saneczkowanie przy jednoczesnym opróżnianiu gruczołów okołoodbytowych należy do funkcji wydalania. Działania te mogą być wykorzystywane w określonych sytuacjach do podkreślania rangi społecznej. Jeżeli pies podnosi łapę i oddaje mocz, nieruchomo wpatrując się w innego psa, oznacza to, że go wyjątkowo nisko ceni.

Ziąjanie, stroszenie sierści i inne działania, mające na celu utrzymanie prawidłowej temperatury ciała, należą do funkcji poszukiwania optymalnego komfortu.

W większości z dotychczas opisanych funkcji istotną rolę odgrywały zachowania czysto instynktowne, niekoniecznie mające związek z bodźcami zewnętrznymi. Inaczej jest w kręgu zachowań seksualnych i macierzyńskich; w ich przypadku najistotniejszą rolę odgrywają wyzwalacze socjalne. Krycie, naskakiwanie na sukę, prezentowanie okolic narządów płciowych przez sukę w cieczce to typowe działania związane z seksualnością u psów. Znaczenie terenu przez samca także można tutaj przyporządkować, tudzież wzajemne obwąchiwanie się i oblizywanie, przyjmowanie postawy imponującej, schodzenie z drogi, walka, poddawanie się i wiele innych.

Krąg działań macierzyńskich to między innymi to, co suka robi przed i podczas porodu, potem pielęgnacja młodych, strzeżenie ich, nauka, zwracanie pokarmu, karanie szczeniąt (potrząsanie za kark, warknięcia, poszturchiwanie).
Zachowania infantylne także dają się dość jednoznacznie przyporządkować, a mają na celu wywołanie działań pielęgnacyjnych. Może to być skomlenie, poszturchiwanie, machanie ogonem, szturchanie łapą, przyjmowanie określonej pozycji. Psy zachowują się tak nie tylko wobec matki, ale także w stosunku do właściciela: chcąc wywołać u niego jakieś działania pielęgnacyjne, zachowują się dokładnie tak samo. Jeżeli Twój pies przychodzi i skrobie Cię łapą bądź Ci ją podaje, najczęściej oznacza to, że chce być głaskany, co w jego pojęciu jest działaniem pielęgnacyjnym. Niektórzy właściciele witani są przez psy liźnięciem w usta. Nie jest to, jak niektórzy sądzą, czuły pocałunek, lecz także zachowanie infantylne.

Szczenięta, liżąc sukę w pysk, doprowadzają do tego, że zwraca ona przed nimi spożyty wcześniej pokarm. Lizanie właściciela w usta jest właśnie taką formą zachowania, która przetrwała u dorosłego psa. Jeżeli Twój pies wita Cię w taki sposób, możesz go spokojnie i bez wyrzutów sumienia skarcić – suka także by to zrobiła, nie zezwoliłaby na takie zachowanie dojrzewającemu dziecku.
Funkcja unikania łączy takie zachowanie, jak ucieczka, schodzenie z drogi, chowanie się, przyjmowanie postawy pokornej wobec silniejszego. W pierwszym rzędzie zachowania takie mają na celu zapewnienie sobie bezpieczeństwa.
Przedstawiony podział jest szalenie pobieżny, mam jednak nadzieję, że pozwoli Ci trochę innym okiem spojrzeć na niektóre zachowania Twojego psa. Może nagle to, co dotychczas było dla Ciebie niejasne, stanie się zupełnie zrozumiałe? A może, uważnie obserwując, sam spróbujesz rozpoznać, do jakich kręgów funkcyjnych należy zachowanie psa? Niektóre mogą należeć do kilku naraz, pewnie szybko rzuci Ci się to w oczy. Chciałabym, żeby ten rozdział skłonił Cię do bardzo wnikliwego obserwowania zwierzęcia, gdyż często coś, co na pierwszy rzut oka może się wydawać jasne, po dokładniejszym przyjrzeniu się jasność traci – i na odwrót.

Mój półtoraroczny Yorkshire Terrier, Faber, słusznie uważa naszą pięcioletnią córkę za szczenię. Wyraźnie widać, jaki jest dla niej pobłażliwy i wręcz uprzejmy. Joanka lubi go czasem „tresować”, a Faber czasem się na to zgadza. „Zgadza się” jest najlepszym określeniem tego, co się dzieje. Joanka gromkim głosem wykrzykuje „siad”, „waruj” i pies wykonuje polecenia, wręcz się przy tym uśmiechając! Po jakimś czasie pies ma dość. Potrafi na pożegnanie liznąć Joankę w nos i powoli odchodzi, nie zwracając najmniejszej uwagi na wykrzykujące kolejne polecenia dziecko.

W przypadku jednak, gdy pies uzna Cię za kogoś już dorosłego, pewne elementy walki o przywództwo najprawdopodobniej się pojawią. Pamiętaj  zawsze Ty musisz wygrać. Jeżeli raz się poddasz, z wielkim trudem będziesz walczył o odzyskanie swej pozycji. Naturalnie, nie namawiam Cię na walkę w psim stylu, to mogłoby się skończyć zdecydowanym zwycięstwem Twojego pupila. Na ogól walczy się za pomocą ćwiczeń podporządkowujących, które pies do tego czasu powinien już opanować. W najgorszym wypadku chwyć psa za kark i zmuś do położenia się na ziemi, tak długo, aż odsłoni szyję i wyraźnie się podda. Bić psa nie należy, choć właśnie podczas walki o władzę może się zdarzyć, że trzeba się do tego uciec  jest to jedyna sytuacja, w której można podnieść rękę na psa. W żadnej innej psa się nie bije! Wystarczającą karą są dla niego działania zastępcze, czyli karcenie głosem. Pamiętaj  nie wolno ci karać psa, który się poddaje! Pies nie będzie w stanie tego zrozumieć, w jego kodeksie moralnym nie ma miejsca na „kopanie leżącego”.
Jeżeli samiec gryzie pokonanego przeciwnika, szczeniaki lub suki, oznaczać to może jedynie odchylenie od normy. W skrajnych przypadkach należy się zastanowić nad uśpieniem takiego zwierzęcia, którego anormalne zachowanie może być wrodzone lub nabyte w wyniku błędów w wychowaniu.

Twoje mieszkanie czy dom i ogród stanowią dla psa rewir, terytorium przynależące do stada. Na tym terytorium pies je i pije, tam wyszukuje sobie ulubione miejsca do spania, drzemania i strzeżenia. Wyraźnie widać, że pies w pierwszym rzędzie szuka sobie miejsca do spania (i wcale nie musi nim być to, które mu przeznaczysz), w_dnigirn do drzemania czy leżenia w półśnie, a w trzecim — do stróżowania. To ostatnie najczęściej usytuowane jest tak, by~pieśl3ił zabezpieczone plecy, natomiast dokładnie widział cały tereni

Poza rewirem głównym istnieje rewir seksualny, dotyczy to samców. Każdy samiec oznacza swój rewir, unosząc tylną łapę przy co którymś drzewie i kilkoma kroplami moczu pisząc: „To ja, Reks. Ten teren należy do mnie wraz z wszystkimi pojawiającymi się na nim damami. Biada Ci, jeżeli wejdziesz mi w drogę”. Ponieważ następny pies, „wywąchawszy” informację, czyni dokładnie to samo, nie można chyba traktować granicy rewiru seksualnego jako czegoś stałego.
Istotne jest zrozumienie stadnej natury psa oraz mechanizmów, które pozwalają mu na naukę. Pies uczy się metodą skojarzeń pamiętaj o tym podczas szkolenia. Pamiętaj także o tym, co zostało już wspomniane — pies w swoim zachowaniu kieruje się instynktem?!Oznacza to, że chcąc psa wychowywać, musisz odwoływać się do jego instynktów i wykorzystywać je w  sposób  świadomy. Nie wolno  Ci traktować psa jak człowieka. Pies jest istotą całkowicie odrębną, a pojawiające się od czasu do czasu „podobieństwa” spowodowane są wyłącznie tym, że pies dopasowuje czasem swoje zachowanie do zachowania człowieka, wyczuwając, co jego panu najbardziej odpowiada.

Jak mogło to przebiegać? Cofnijmy się o 10000 — 14000 lat i przyjrzyjmy się temu bliżej.
Przez Daleką Syberię ciągnęła wataha naszych dzikich przodków, walcząc wciąż o przetrwanie przeciw głodowi, drapieżnikom i innym ludzkim grupom. Przodkowie naszego domowego psa od zawsze towarzyszyli takim watahom. Zjadali odpadki, pozostawali na obrzeżach obozowiska pełni respektu, poza kręgiem światła pochodzącego z ogniska. Ci psi przodkowie żyli już z człowiekiem, czasem spożywali to, co on upolował, czasem, w chwilach wielkiego głodu, sami stanowili ludzkie pożywienie. Jednocześnie te prapsy strzegły obozowiska, ogłaszając swym zachowaniem pojawienie się obcych. Ludzie osiągali więc korzyści ze wspólnego bytowania z każdym czworonogiem, który należał do rodziny wilków, dingo, kojotów i szakali.
A może było tak: dookoła jaskini zamieszkanej  przez praczłowieka szalała śnieżna zima. Tylko niewielu udało się znaleźć ciepło w pobliżu ognia. Gdzieś niedaleko kuliły się do siebie prapsy, z których część zdążyła już zamarznąć. Może wrogów. Po raz pierwszy zauważył wtedy człowiek, jak bardzo użyteczne może być zwierzę. Czworonóg poczuł natomiast, że bliskość człowieka oznacza jedzenie i ciepło. Być może właśnie wtedy praczłowiek odkrył, że będąc razem z psem, nie jest już sam! w pewnym momencie któryś odważniejszy pies podczołgał się z podkulonym ogonem w stronę zbawczego ciepła; za nim poszły następne. Człowiek tolerował obecność zwierząt w jaskini, zwierzęta odpłacały się pilnowaniem jej i odstraszaniem.
Mniej więcej 10000 lat temu pies był już zwierzęciem udomowionym, ale przedtem toczyło się ni mniej, ni więcej tylko 60 milionów lat psiego życia!
Jak już wiesz, psy pochodzą od wilka. To właśnie wilki, jako tak zwane prapsy, towarzyszyły praczłowiekowi i w końcu bliżej się z nim związały. Działo się to w epoce kamiennej, mniej więcej 10000 lat temu. Naturalnie, nie stało się to błyskawicznie. Naukowcy uważają, że takie zbliżenie między człowiekiem a wilkiem wymagało kilku tysiącleci. Wilk miał więc czas przez te wszystkie lata na dopasowywanie swojego zachowania do wymagań człowieka. Równolegle szły z tym
zmiany w budowie ciała i sposobie poruszania się — wilk zmierzał w stronę pierwszego psa domowego. Trwało to, jak już wiesz, wiele tysiącleci, ale kamieniem milowym była ta chwila, gdy dzikie zwierzę zdecydowało się na wspólne życie z człowiekiem. Zwróć uwagę na to, że taka sytuacja zdarzyła się jeden jedyny raz, że tylko pies zdecydował się na tak bliski związek z człowiekiem. Być może mógłby zaistnieć podobny związek między człowiekiem a delfinem, ale niestety, dzieli nas z tym ssakiem miejsce zamieszkania.

Zajmijmy się teraz krótko tym, co przez naukowców zostało udowodnione. Nasz domowy pies należy do rodziny Canis. Rodzina ta należy z kolei do drapieżników. Przed mniej więcej 60000000 lat narodził się przodek naszego psa — wtedy właśnie pomiędzy ssakami wykształciły się między innymi drapieżniki, do których zalicza się koty, niedźwiedzie i rodzinę Canis.

Zoologowie dzielą rodzinę Canis na podrodziny, z których najważniejszą tworzą tak zwane prawdziwe psy. Należą do niej między innymi wilki, szakale, kojoty, lisy.
W zestawieniu z 60 milionami, 10000 lat wydaje się nieomal niczym, wtedy jednak działo się coś ważnego — rozpoczął się proces tworzenia ras.
Podwaliny pod tworzenie ras stanowiła chęć wielostronnego wykorzystania psów — zwierzęta szybsze brały udział w polowaniu, masywne, większe broniły ludzi i strzegły ich dobytku, spokojne i ruchliwe pilnowały stad, mniejsze były towarzyszami zabaw dzieci, a jeszcze inne wykorzystywano jako zwierzęta pociągowe. I tak się to wszystko zaczęło…

Pomyśl — w każdym psie drzemią informacje nagromadzone przez tysiące lat spędzonych wspólnie z człowiekiem. W kontaktach człowieka z psem jest coś niezgłębionego, coś wręcz tajemniczego. Kto ma psa po raz pierwszy, uważa, że go „posiada”. To oczywiście prawda z prawnego punktu widzenia, ale bardzo szybko okazuje się, że dość problematyczne jest ustalenie, kto właściwie kogo posiada. Bardzo szybko okazuje się, że posiadają się wszyscy nawzajem. Tak więc pamiętaj — Ty masz psa, a on ma Ciebie, ze wszystkimi tego konsekwencjami. W związku z psem przeżyjesz takie rzeczy, które nie mają sobie równych. Pomyśl — dla psa wierność nieograniczona i niczym nie uwarunkowana jest czymś zupełnie samo przez się zrozumiałym; on nie potrafi w żaden inny sposób „oddać się” człowiekowi. To jednak nakłada na człowieka obowiązki. Kto więc nie jest w stanie unieść odpowiedzialności, spoczywającej na nim w kontaktach z istotą tak dalece mu oddaną, ten powinien zrezygnować z posiadania psa. Wiem, że to, co napisałam, może Ci się wydać bardzo poważne, ale musisz zrozumieć, że posiadanie psa jest czymś poważnym, że jest to związek z żywą istotą. Musisz pamiętać, że winien jesteś psu taką samą wierność, jaką on ofiarowuje Tobie — chociaż, jak już napisałam, człowiek do takiej wierności nie jest zdolny. Związek z psem powinien polegać na dawaniu i braniu – tak jak w związku rodziców z dzieckiem. Pomyśl, w związku z psem to TY pełnisz rolę rodzica, który wprawdzie czasem musi skarcić, ale powinien uczynić to z miłością.

Pamiętaj — miłości, wierności i odpowiedzialności nie nauczy Cię żadna książka. Wszystkie te uczucia musisz odnaleźć w sobie, zanim pójdziesz do rodziców i powiesz: „Ja chcę mieć psa”.

Jednym z Twoich obowiązków będzie dbanie o stan zdrowia Twojego przyjaciela. Musisz umieć zauważyć, że pies zachowuje się inaczej niż zwykle, że coś go boli, że jego organizm nie funkcjonuje prawidłowo, i musisz właściwie na to zareagować, co w większości wypadków oznacza wizytę u weterynarza i stosowanie się do jego poleceń.